Patent ve Faydalı Model

Patent ve faydalı model, birbirine benzeyen ancak koruma şartları ve kapsamı farklı olan iki sınai mülkiyet hakkıdır. Hangi yöntemin daha uygun olduğuna karar verirken buluşun teknik yapısı, yenilik düzeyi ve kullanım alanı birlikte değerlendirilmelidir.

Patent Nedir?

Patent, teknik bir probleme yeni bir çözüm getiren buluşların belirli şartları sağlaması halinde korunmasını sağlayan sınai mülkiyet hakkıdır.

Türkiye'de bir buluşun patentle korunabilmesi için temel olarak yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Patent başvurularında araştırma ve inceleme süreçleri yürütülerek buluşun bu şartları taşıyıp taşımadığı değerlendirilir.

Patent yalnızca geliştirilmiş ürünün kendisiyle sınırlı değildir. Uygun şartları sağlayan ürünler, sistemler, cihazlar ve bazı üretim veya uygulama yöntemleri de patent korumasının konusu olabilir.

Faydalı Model Nedir?

Faydalı model, teknik nitelikteki bazı buluşların patent sistemine göre farklı şartlarla korunmasına imkân veren bir sınai mülkiyet hakkıdır.

Faydalı model başvurusunda buluşun yeni ve sanayiye uygulanabilir olması aranır. Patentten farklı olarak buluş basamağı kriteri değerlendirilmez ve ayrı bir inceleme raporu aşaması bulunmaz; ancak araştırma raporu hazırlanır.

Bu nedenle özellikle ürün üzerinde yapılan teknik geliştirmeler ve yeni yapısal çözümler için faydalı model seçeneği değerlendirilebilir.

Her buluşun faydalı model kapsamında korunması mümkün değildir. Örneğin usuller, usul sonucu elde edilen ürünler ile bazı kimyasal, biyolojik ve eczacılıkla ilgili buluşlar faydalı model korumasının dışında kalabilir.

Patent ile Faydalı Model Arasındaki Fark Nedir?

Patent ve faydalı model aynı amaca hizmet ediyor gibi görünse de aralarında önemli farklar bulunur.

Patent başvurusunda yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik kriterleri değerlendirilirken faydalı modelde yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartları aranır.

Bir diğer önemli fark koruma süresidir. Türkiye'de patent koruması başvuru tarihinden itibaren 20 yıl, faydalı model koruması ise 10 yıl sürer. Bu süreler uzatılamaz.

Bu nedenle hangi başvuru türünün seçileceğine yalnızca işlemlerin süresine bakarak karar vermek doğru değildir. Buluşun teknik özellikleri ve uzun vadeli ticari planı birlikte değerlendirilmelidir.

Patent Başvurusu Nasıl Yapılır?

Patent başvurusunda buluşun teknik yapısının açık ve doğru şekilde anlatılması gerekir.

Başvuru dosyasında genel olarak;

• Başvuru formu
• Tarifname
• İstemler
• Özet
• Gerekli olması halinde teknik resimler
• Başvuru ücretine ilişkin işlemler

yer alır. TÜRKPATENT başvuruları Elektronik Başvuru Sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Başvurunun en önemli bölümlerinden biri istemlerdir. Çünkü patentle talep edilen hukuki korumanın sınırları büyük ölçüde istemler üzerinden belirlenir.

Bu nedenle teknik bir buluşu yalnızca ayrıntılı şekilde anlatmak değil, korunması istenen özellikleri doğru biçimde ortaya koymak da önemlidir.

Patent Araştırması Neden Yapılmalı?

Bir ürünün piyasada görülmemiş olması onun mutlaka yeni olduğu anlamına gelmez. Daha önce başka bir ülkede yayımlanmış patent başvurusu, bilimsel yayın veya teknik doküman buluşun yenilik durumunu etkileyebilir.

Bu nedenle başvuru öncesinde benzer patent ve faydalı model kayıtlarının araştırılması faydalıdır.

TÜRKPATENT'in yanı sıra Avrupa Patent Ofisi ve Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü gibi kuruluşların patent veri tabanlarından da teknik araştırma yapılabilir. TÜRKPATENT bu veri tabanlarını patent araştırması için kullanılan kaynaklar arasında göstermektedir.

Ön araştırma sonucunda benzer belgelerin bulunması başvuru yapılamayacağı anlamına gelmez. Önemli olan geliştirilen çözüm ile önceki teknik arasındaki farkların doğru şekilde değerlendirilmesidir.

Tarifname Nedir?

Tarifname, buluşun teknik olarak ayrıntılı biçimde açıklandığı bölümdür.

Buluşun nasıl çalıştığı, hangi parçalardan veya aşamalardan oluştuğu ve teknik problemin nasıl çözüldüğü burada anlatılır. Tarifnamenin, ilgili teknik alanda uzman bir kişinin buluşu uygulayabileceği açıklıkta hazırlanması gerekir.

Başvurudan sonra yeni teknik bilgiler eklemek sınırlamalara tabi olduğundan, ilk başvurunun yeterince kapsamlı hazırlanması önemlidir.

Patent İstemleri Nedir?

İstemler, patent veya faydalı model başvurusunda hangi teknik özellikler için koruma talep edildiğini belirleyen bölümdür.

Bir başka ifadeyle tarifname buluşu anlatırken istemler korunmak istenen teknik sınırları ortaya koyar.

Çok dar hazırlanmış istemler buluşun yeterince geniş korunamamasına neden olabilir. Gereğinden geniş hazırlanmış istemler ise önceki teknikle çakışma veya başvurunun reddedilmesi gibi sorunlar doğurabilir.

Bu nedenle istemlerin hazırlanması patent sürecinin en önemli teknik ve hukuki aşamalarından biridir.

Faydalı Model Başvurusu Nasıl Yapılır?

Faydalı model başvurularında da tarifname, istemler, özet ve gerekiyorsa teknik resimlerden oluşan bir başvuru dosyası hazırlanır.

Başvuru şekli incelemenin ardından araştırma aşamasına geçer. Araştırma raporu yayımlandıktan sonra başvuru sahibi ve üçüncü kişiler için belirli değerlendirme ve görüş süreçleri bulunur. Şartları sağlayan başvurular için faydalı model belgesi düzenlenebilir.

Faydalı modelde inceleme raporu bulunmaması, başvurunun herhangi bir değerlendirme yapılmadan otomatik olarak kabul edildiği anlamına gelmez.

Patent mi Faydalı Model mi Tercih Edilmeli?

Her buluş için tek bir doğru cevap yoktur.

Yeni ve teknik açıdan daha ileri seviyede bir çözüm söz konusuysa patent başvurusu daha uygun olabilir. Ürün üzerinde yapılan yeni ve uygulanabilir teknik geliştirmelerde ise buluşun özelliklerine bağlı olarak faydalı model değerlendirilebilir.

Karar verirken;

• Buluşun teknik özellikleri
• Önceki teknikten farkı
• Ürün veya yöntem olup olmadığı
• Hedeflenen koruma süresi
• Türkiye dışında koruma planı
• Buluşun ticari değeri

birlikte ele alınmalıdır.

Bazen başvuru sahibi patent düşündüğü halde teknik yapı faydalı modele daha uygun olabilir. Tersi durumda da yalnızca daha kolay olduğu düşüncesiyle faydalı modele yönelmek yeterli koruma sağlamayabilir.

Patent ve Faydalı Model Kaç Yıl Geçerlidir?

Türkiye'de patent koruması başvuru tarihinden itibaren 20 yıl, faydalı model koruması ise 10 yıl devam eder.

Bu sürelerin sonunda korumanın aynı hak üzerinden yenilenerek devam ettirilmesi mümkün değildir.

Korumanın sürdürülebilmesi için mevzuatta öngörülen yıllık ücret ve diğer yükümlülüklerin zamanında takip edilmesi de önemlidir.

Patent Almak Dünyanın Her Yerinde Koruma Sağlar mı?

Hayır. Patent hakları ülkeseldir.

Türkiye'de alınan bir patent yalnızca Türkiye'deki koruma açısından sonuç doğurur. Buluşun başka ülkelerde de korunması isteniyorsa hedef pazarlara göre ulusal, bölgesel veya uluslararası başvuru seçeneklerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle ürünü ihraç etmeyi, yabancı yatırımcıyla çalışmayı veya farklı ülkelerde üretim yapmayı planlayan işletmeler için yurt dışı patent stratejisinin başvurunun erken döneminde belirlenmesi önemlidir.

Buluş Patent Başvurusundan Önce Paylaşılmalı mı?

Patent sürecinde yenilik temel kriterlerden biri olduğu için buluşun başvurudan önce kamuya açıklanması risk oluşturabilir.

Ürünün fuarda sergilenmesi, internet sitesinde ayrıntılı olarak yayımlanması, sosyal medyada teknik özelliklerinin paylaşılması veya kontrolsüz biçimde üçüncü kişilere anlatılması yenilik değerlendirmesi bakımından sorun yaratabilir.

Bu nedenle yeni bir buluş geliştirildiğinde tanıtım veya ticari görüşmeler yapılmadan önce fikri mülkiyet stratejisinin değerlendirilmesi daha güvenli bir yaklaşım olur.

Patent ve Faydalı Model Başvurusunda Profesyonel Destek

Patent başvurusu yalnızca geliştirilen ürünün tarif edilmesinden oluşmaz. Ön araştırmanın yapılması, buluşun patentlenebilir yönlerinin belirlenmesi, tarifnamenin hazırlanması ve özellikle istemlerin doğru kurgulanması korumanın kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Patent ve faydalı model hizmetlerimiz kapsamında buluşun ön değerlendirilmesi, benzer tekniklerin araştırılması, uygun koruma türünün belirlenmesi, başvuru dosyasının hazırlanması ve TÜRKPATENT nezdindeki sürecin takip edilmesi konusunda destek sağlıyoruz.

Amaç yalnızca patent veya faydalı model belgesi almak değil; geliştirilen teknik çözümün ticari hedeflere uygun şekilde doğru kapsamla korunmasını sağlamaktır.